उच्च शिक्षण म्हणजे केवळ करिअर नव्हे, तर देशाच्या प्रगतीचा पाया आहे. पण अनेक विद्यार्थ्यांना आर्थिक अडचणींमुळे पुढील शिक्षण घेणे कठीण होते. अशा विद्यार्थ्यांना मदतीचा हात देण्यासाठी केंद्र सरकारने “प्रधानमंत्री उच्च शिक्षण प्रोत्साहन योजना” (PM-USP) सुरू केली आहे. या योजनेचा उद्देश आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल पण गुणवंत विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणासाठी प्रोत्साहन देणे हा आहे.
आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल पण हुशार विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षण घेण्याची संधी देणे.
शिक्षणासाठी लागणारा खर्च भागवण्यासाठी आर्थिक मदत पुरवणे.
विद्यार्थ्यांना शिक्षणाच्या माध्यमातून स्वावलंबी बनवणे.
उच्च शिक्षण संस्थांमध्ये प्रवेश वाढवणे आणि गुणवत्ता सुधारवणे.
Pradhan Mantri Uchchatar Shiksha Protsahan Yojana शिष्यवृत्ती योजनेअंतर्गत लाभ
दरवर्षी सुमारे ८२,००० विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती दिली जाते.
शिष्यवृत्तीची रक्कम खालीलप्रमाणे आहे:
स्नातक विद्यार्थ्यांसाठी: ₹12,000 प्रतिवर्ष.
स्नातकोत्तर विद्यार्थ्यांसाठी: ₹20,000 प्रतिवर्ष.
५ वर्षांच्या इंटीग्रेटेड अभ्यासक्रमासाठी: चौथे व पाचवे वर्ष ₹20,000 प्रतिवर्ष.
ही रक्कम थेट विद्यार्थ्यांच्या बँक खात्यात जमा केली जाते (DBT पद्धत).
व्याज सवलत योजनेअंतर्गत लाभ
ज्या विद्यार्थ्यांनी शिक्षण कर्ज घेतले आहे आणि ज्यांचे वार्षिक कौटुंबिक उत्पन्न ₹4.5 लाखांपेक्षा कमी आहे, त्यांना या योजनेअंतर्गत कर्जावरील व्याजाची सवलत मिळते.
ही सवलत विद्यार्थ्याच्या शिक्षणकाळात व त्यानंतर १ वर्षाच्या ‘मॉरॅटोरियम पीरियड’मध्ये लागू होते.
ही योजना MBA, मेडिकल, इंजिनीअरिंग इत्यादी व्यावसायिक अभ्यासक्रमांसाठी लागू आहे.
१२वी किंवा समकक्ष परीक्षेत ८० टक्के किंवा त्यापेक्षा अधिक गुण असावेत.
कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹4.5 लाखांपेक्षा कमी असावे.
विद्यार्थी नियमित (Full-time) पदवी अभ्यासक्रमात प्रवेश घेतलेला असावा.
दूरस्थ शिक्षण (Distance learning) किंवा पत्रव्यवहार अभ्यासक्रमासाठी शिष्यवृत्ती मिळणार नाही.
पुढील वर्षासाठी शिष्यवृत्ती टिकवण्यासाठी किमान ५०% गुण आणि ७५% उपस्थिती आवश्यक आहे.
इतर कोणतीही सरकारी शिष्यवृत्ती एकाच वेळी घेता येणार नाही.
(२) व्याज सवलत घटकासाठी
विद्यार्थी भारतातील बँकांमार्फत शिक्षण कर्ज घेतलेला असावा.
वार्षिक उत्पन्न ₹4.5 लाखांपेक्षा कमी असावे.
विद्यार्थी व्यावसायिक किंवा तांत्रिक अभ्यासक्रमात प्रवेश घेतलेला असावा.
Pradhan Mantri Uchchatar Shiksha Protsahan Yojana अर्ज प्रक्रिया
अर्जासाठी विद्यार्थी राष्ट्रीय शिष्यवृत्ती पोर्टल (National Scholarship Portal) वर नोंदणी करतात.
आवश्यक माहिती व दस्तऐवज अपलोड करतात – आधार कार्ड, उत्पन्न प्रमाणपत्र, गुणपत्रिका, बँक पासबुक इ.
अर्ज संबंधित महाविद्यालय व राज्य शिक्षण विभागाकडून पडताळला जातो.
अर्ज मंजूर झाल्यानंतर शिष्यवृत्तीची रक्कम थेट विद्यार्थ्याच्या बँक खात्यात जमा होते.
Pradhan Mantri Uchchatar Shiksha Protsahan Yojana आवश्यक कागदपत्रे
आधार कार्ड
१२वीचे गुणपत्रक
कौटुंबिक उत्पन्न प्रमाणपत्र
बँक खाते व पासबुक
महाविद्यालय प्रवेश पत्र
पासपोर्ट साईज फोटो
महत्त्वाच्या सूचना
अर्ज करताना सर्व माहिती अचूक व सत्य असावी.
अर्ज वेळेत पूर्ण करावा; अंतिम तारखेनंतर सादर केलेले अर्ज स्वीकारले जात नाहीत.
बँक खाते आधार क्रमांकाशी लिंक केलेले असणे आवश्यक आहे.
इतर शिष्यवृत्तीचा लाभ घेत असल्यास या योजनेचा लाभ मिळणार नाही.
पुढील वर्षात शिष्यवृत्ती नूतनीकरणासाठी वेळेत अर्ज करावा.
विद्यार्थ्यांसाठी उदाहरण
प्रिया नावाची विद्यार्थिनी १२वीत ८५% गुणांसह उत्तीर्ण झाली आहे. तिच्या कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹४ लाख आहे आणि तिने B.Sc. मध्ये प्रवेश घेतला आहे. ती PM-USP अंतर्गत अर्ज करते आणि तिला दरवर्षी ₹12,000 शिष्यवृत्ती मंजूर होते. या रकमेने ती पुस्तके, फी आणि राहणीमानाचा खर्च सहज भागवू शकते — त्यामुळे तिचे शिक्षण अखंडपणे सुरू राहते.
🏫 योजनेचा उद्देश
या योजनेचा मुख्य उद्देश म्हणजे आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल पण गुणवंत विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणासाठी प्रोत्साहन देणे व त्यांना शिक्षणात सातत्य ठेवण्यासाठी मदत करणे.
📅 अर्जाच्या तारखा (Academic Year 2024–25 व 2025–26 साठी)
2024–25 शैक्षणिक वर्षासाठी: अर्ज करण्याची शेवटची तारीख 30 नोव्हेंबर 2025 होती.
Renewal अर्जासाठी: जर तुम्ही 2024–25 साठीचा नूतनीकरण अर्ज वेळेत भरू शकला नसाल, तर तुम्ही पुढील शैक्षणिक वर्ष 2025–26 मध्ये अर्ज करू शकता (पात्रता निकष पूर्ण असल्यास).
2025–26 नवीन शैक्षणिक वर्षासाठी: अर्ज प्रक्रिया 30 जून 2025 पासून सुरू झाली आहे.
💰 लाभ (Benefits)
पात्र विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणासाठी शिष्यवृत्ती स्वरूपात आर्थिक मदत दिली जाते.
या निधीचा वापर शिक्षण फी, होस्टेल फी, पुस्तके, व इतर शैक्षणिक गरजांसाठी करता येतो.
🌐 अर्ज प्रक्रिया (Application Process)
सर्व अर्ज National Scholarship Portal (NSP) द्वारे ऑनलाइन पद्धतीने स्वीकारले जातात.
“New Registration” पर्यायावर क्लिक करून नवीन खाते तयार करा किंवा आधीचे खाते वापरा.
“PM-USP Scheme” निवडा व आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा.
सर्व माहिती तपासून “Submit” करा आणि अर्जाची प्रिंटआउट घ्या.
📎 आवश्यक कागदपत्रे
विद्यार्थ्याचा आधार कार्ड
शाळा/कॉलेजचे प्रवेश प्रमाणपत्र
उत्पन्न प्रमाणपत्र
बँक पासबुकची प्रत
गुणपत्रिका
जात प्रमाणपत्र (लागू असल्यास)
ℹ️ महत्त्वाच्या सूचना
अर्ज करताना सर्व माहिती अचूक व पूर्ण भरा.
वेळेत अर्ज न भरल्यास पुढील वर्षीच Renewal करता येईल.
सर्व अपडेट्स व सूचना National Scholarship Portal वरूनच तपासा.
🔗 अधिकृत संकेतस्थळ
Pradhan Mantri Uchchatar Shiksha Protsahan Yojana अधिकृत वेबसाईट – येथे क्लिक करा
निष्कर्ष: प्रधानमंत्री उच्चत्तर शिक्षण प्रोत्साहन योजना (PM-USP) ही भारत सरकारची विद्यार्थ्यांसाठी अत्यंत उपयुक्त शिष्यवृत्ती योजना आहे. पात्र विद्यार्थी वेळेत अर्ज करून या योजनेचा लाभ घेऊ शकतात आणि त्यांच्या उच्च शिक्षणाच्या स्वप्नांना नवी दिशा देऊ शकतात.
Wipro Customer Support Associate Bharti 2025 | १२वी पास ,ग्रॅजुएटसाठी सुवर्णसंधी | पगार महिना ३५ हजार | Walk And Drive | Mumbai Pune Jobs
