Startup India Seed Fund Scheme स्टार्टअप इंडिया सीड फंड स्कीम
१. योजना म्हणजे काय?
“स्टार्टअप इंडिया सीड फंड स्कीम” (SISFS) ही भारत सरकारद्वारे १ एप्रिल २०२१ रोजी सुरू करण्यात आलेली एक प्रमुख योजना आहे. याचा उद्देश प्रारंभीच्या टप्प्यावर—प्रूफ़ ऑफ कॉन्सेप्ट, प्रोटोटाइप तयार करणे, उत्पादन चाचण्या, बाजारपेठ प्रवेश व कॉमर्शियलायझेशनसाठी स्टार्टअप्सना वित्तीय मदत पुरवणे हा आहे
२. Startup India Seed Fund Scheme निधीची उपलब्ध रक्कम
- एकूण निधी ₹९४५ कोटींचा (जोपात) आहे.
- प्रारंभीच्या टप्प्यासाठी प्रू्फ ऑफ कॉन्सेप्ट, प्रोटोटाइप, उत्पादन चाचण्या यासाठी निधी ₹२० लक्षापर्यंत अनुदान (grant) स्वरूपात उपलब्ध आहे.
- बाजारपेठ प्रवेश, कॉमर्शियलायझेशन किंवा स्केलिंगसाठी ₹५० लक्षापर्यंत देय (convertible debenture अथवा debt-linked instrument) निधी मिळू शकतो.
३. Startup India Seed Fund Scheme योजना कोण अंमलात आणते?
- DPIIT (Department for Promotion of Industry and Internal Trade) या मंत्रालयाने ही योजना तयार केली आहे.
- योजना अंमलबजावणीसाठी Experts Advisory Committee (EAC) ने निवडलेल्या इनक्यूबेटर्सच्या माध्यमातून निधी वितरित केला जातो.
- इनक्यूबेटर प्रत्येक पात्र स्टार्टअपला प्रूफ ऑफ कॉन्सेप्टसाठी ₹२० लक्षापर्यंत देतात; तसेच बाजारपेठ प्रवेश किंवा स्केलिंगसाठी ₹५० लक्षापर्यंत वितरित करू शकतात
४.Startup India Seed Fund Scheme पात्रता निकष
- DPIIT द्वारे मान्यता प्राप्त (recognized) असलेला स्टार्टअप.
- अधिस्थापक (incorporation) तारीख अर्जाच्या वेळेस दोन वर्षांपेक्षा कमी असावी.
- विपणनक्षम उत्पादन/सेवा विकसित करण्याच्या उद्देशाने बिझनेस आयडिया, मार्केट फिट, कॉमर्शियलायझेशन आणि स्केलिंगची क्षमता असावी.
- तकनीकी (technology) वापर उपयुक्त बिझनेस मॉडेल, वितरण पद्धत किंवा उपायात असावा.
५. अर्ज कसा करावा – प्रक्रिया
स्टार्टअप इंडिया पोर्टलवर नोंदणी करा आणि DPIIT मान्यता मिळवा.
- पात्र इनक्यूबेटर शोधा किंवा जिथे तुमचा व्यवसाय आधारलेला आहे तेथे अर्ज करा.
Milestone-based installments च्या माध्यमातून ₹२० लक्षाचे ग्रांट मिळवता येते.
पुढील टप्प्यात (बाजारपेठ प्रवेश, स्केलिंग) ₹५० लक्षाचे देय (convertible debentures/debt instruments) मिळवता येते.
| व्हाट्सअप ग्रुप | इथे क्लिक करा |
| टेलिग्राम ग्रुप | इथे क्लिक करा |
| मला मेसेज करा | इथे क्लिक करा |
| यूट्यूब चैनल | इथे क्लिक करा |
| फायनान्स व्हिडिओ | इथे क्लिक करा |
| आपली वेबसाईट | इथे क्लिक करा |
६. योजनेचे उद्दिष्ट आणि फायदे
प्रारंभीच्या टप्पीवरील स्टार्टअप्सना आवश्यक निधीपुरवठा उपलब्ध करून “make-or-break” परिस्थितीत मदत करणे
- थेट एंजेल गुंतवणूकदार, व्हेंचर कॅपिटल किंवा बँक कर्ज मिळण्याआधी फंडिंगचे बंधन कमी करणे.
मिलेस्टोन-आधारित निधी वितरणामुळे उत्तरदायित्व आणि योग्य वापर सुनिश्चित होते.
सारांश
| घटक | तपशील |
| शुरूवात | एप्रिल 2021 |
| मूल उद्देश | प्रारंभीच्या स्टार्टअप्सना आधार देणे |
| एकूण निधी | ₹९४५ कोटी |
| ग्रांट | ₹२० लक्ष (प्रूफ ऑफ कॉन्सेप्ट / प्रोटोटाइप / चाचणी) |
| देय/कर्ज | ₹५० लक्ष (बाजार प्रवेश/कॉमर्शियलायझेशन/स्केलिंग) |
| पात्रता | DPIIT मान्यता, ≤ २ वर्षे स्थापना, मार्केट फिट आणि स्केलिंग क्षमता |
| कार्यान्वयन | DPIIT → EAC → इनक्यूबेटर्स → स्टार्टअप्स |
१) उदाहरण स्टार्टअप्सची कथानकं (Case Studies)
- ज्या स्टार्टअप्सनी SISFS अंतर्गत निधी घेतला आणि त्यांचं प्रोडक्ट/सेवा यशस्वी झाली, त्यांची कथा सांगितली तर वाचकांना प्रेरणा मिळेल.
- उदा. एखाद्या हेल्थ-टेक स्टार्टअपने ₹२० लक्ष ग्रांट वापरून प्रोटोटाइप तयार केला आणि नंतर बाजारात उतरवला.
👉 अर्ज करण्यासाठी आणि अधिक माहितीसाठी :- येथे क्लिक करा
२) Startup India Seed Fund Scheme अर्ज प्रक्रीयेत टिप्स
- अर्ज करताना कोणत्या डॉक्युमेंट्स तयार ठेवावेत (DPIIT मान्यता, बिझनेस प्लॅन, फंड युटिलायझेशन प्लॅन).
- इनक्यूबेटर निवडताना कोणत्या बाबी तपासाव्यात.
पिच करताना काय लक्षात ठेवावं (मार्केट साईज, टीम स्ट्रेंथ, टेक्नॉलॉजीचं वेगळेपण).
३) प्रगत विश्लेषण (Advanced Analysis)
- SISFS आणि इतर सरकारी/खासगी फंडिंग स्कीम्समधील तुलना.
- योजनेचे मर्यादा (उदा. फक्त २ वर्षांपेक्षा कमी वयाचे स्टार्टअप्स पात्र, स्केलिंगसाठी मर्यादित निधी).
- दीर्घकालीन परिणाम: भारतीय स्टार्टअप इकोसिस्टममध्ये नवनिर्मितीला कसा फायदा होतो.